Digital twins, datagedreven assetmanagement en kunstmatige intelligentie (AI) zijn allang geen toekomstmuziek meer. In tal van sectoren zorgen deze ontwikkelingen voor kortere ontwikkelcycli, betere besluitvorming en efficiëntere processen. Ook de Nederlandse weginfrastructuur staat aan de vooravond van deze digitale transitie. De vraag is niet langer óf die transitie plaatsvindt, maar of de sector erin slaagt het tempo bij te houden.
Die urgentie is groot. De opgave voor onderhoud, renovatie en vervanging neemt de komende jaren sterk toe. Tegelijkertijd worden de eisen op het gebied van duurzaamheid, circulariteit en kostenbeheersing steeds hoger. Dat vraagt om beter onderbouwde keuzes, gebaseerd op betrouwbare en samenhangende data. En juist daar ligt vandaag de grootste uitdaging.
Veel data, maar nog te weinig samenhang
Aan data is geen gebrek. De sector beschikt over een enorme hoeveelheid informatie: materiaal- en typetestgegevens, asfaltproductiedata, ontwerp- en eisenspecificaties, kwaliteitsmetingen, uitvoeringsgegevens, milieu- en duurzaamheidsinformatie, beheer- en onderhoudsdata, aangevuld met financiële gegevens, personeelsinformatie, inkoopdata en open databronnen.
Toch levert die rijkdom aan informatie nog onvoldoende waarde op. Data is vaak verspreid over verschillende systemen, organisaties en bestandsformaten. Het is beperkt uitwisselbaar, lastig te combineren en daardoor moeilijk bruikbaar voor integrale analyses en datagedreven besluitvorming.
Stel je voor dat al deze informatie gestandaardiseerd, gestructureerd en onderling verbonden beschikbaar is binnen één samenhangend kennisnetwerk. Doorzoekbaar, analyseerbaar en herbruikbaar, zowel binnen organisaties als in de gehele keten. Een soort “Google voor de weginfrastructuur”, gebaseerd op gedeelde definities en betrouwbare data. Dat is geen luxe, maar een noodzakelijke stap om de sector toekomstbestendig te maken.
Kennis behouden is minstens zo belangrijk als data verzamelen
Naast data staat ook kennis onder druk. Veel cruciale expertise bevindt zich nog in de hoofden van ervaren professionals. Door de vergrijzing en de beperkte instroom van nieuw talent dreigt een aanzienlijk deel van die kennis verloren te gaan.
Juist nu de vervangings- en renovatieopgave groeit, is het essentieel om die impliciete kennis expliciet vast te leggen. Niet alleen documenteren wat werkt, maar ook begrijpen waarom iets werkt. Alleen dan kan kennis worden gedeeld, hergebruikt en verder ontwikkeld.
AI kan hierin een belangrijke rol spelen. Maar AI is slechts zo goed als de data en informatie waarop zij is gebaseerd. Zonder goed gestructureerde data en eenduidige interpretaties blijven de mogelijkheden beperkt.
De sleutel ligt in semantische interoperabiliteit
De term klinkt misschien technisch, maar het principe is eenvoudig: gegevens moeten door mensen én computers op dezelfde manier worden begrepen, ongeacht waar ze vandaan komen of in welk systeem ze zijn opgeslagen.
Dat noemen we semantische interoperabiliteit. Het vormt de basis voor betrouwbare analyses, digitale tweelingen, geavanceerd assetmanagement en effectieve AI-toepassingen.
Een krachtig instrument hiervoor is een ontologie: een formeel en gedeeld model waarin begrippen, definities en onderlinge relaties binnen het domein eenduidig zijn vastgelegd. Zo ontstaat een gemeenschappelijke taal die samenwerking, data-uitwisseling en hergebruik aanzienlijk eenvoudiger maakt.
WegInfraNL als fundament voor de sector
Met die ambitie is WegInfraNL ontwikkeld: een ontologie voor de Nederlandse weginfrastructuur, bedoeld om uit te groeien tot een nationale referentieontologie. Een gedeeld fundament waarmee organisaties informatie op een uniforme manier kunnen vastleggen, uitwisselen en hergebruiken.
Daarbij is aansluiting op bestaande standaarden, zoals NEN 2660 voor informatiemodellering in de gebouwde omgeving, essentieel. Even belangrijk is dat de ontologie als open standaard wordt beheerd en gezamenlijk wordt doorontwikkeld. Alleen dan kan zij breed worden toegepast en daadwerkelijk bijdragen aan een beter functionerende digitale keten.
De grootste uitdaging is niet technisch, maar organisatorisch
De technologie is beschikbaar. De echte uitdaging ligt in de bereidheid van de sector om gezamenlijk afspraken te maken over de manier waarop data wordt gemodelleerd, gedeeld en beheerd.
Dat vraagt om visie en leiderschap. Om organisaties die investeren in datamodellering als strategisch fundament. Maar vooral vraagt het om samenwerking tussen opdrachtgevers, opdrachtnemers, kennisinstellingen en softwareleveranciers om te komen tot breed gedragen en herbruikbare standaarden.
De digitale transitie van de weginfrastructuur is inmiddels volop in gang. De vraag is niet meer óf de sector meebeweegt, maar hoe snel en hoe gezamenlijk dat gebeurt.
Het moment om te handelen is nu.
Hoe ziet de volgende stap eruit?
De digitale transitie is volop in beweging. Maar hoe vertaal je de mogelijkheden van data, AI en digitale samenwerking naar de praktijk? Welke keuzes maak je vandaag om morgen slimmer, efficiënter en toekomstbestendig te werken?
Nieuwsgierig hoe dit er voor jouw organisatie uit kan zien? Bezoek www.nbsp4solutions.nl of kom langs voor een kop koffie in Nootdorp. We maken graag tijd om ervaringen, ideeën en mogelijkheden met je te verkennen.
Ben je benieuwd naar onze visie op de digitale toekomst van de weginfrastructuur? Lees dan ook onze bijdragen voor de CROW Infradagen 2026:
- Paper 93 – Data op orde met referentieontologie WegInfraNL
- Paper 95 – Datagedreven Assetmanagement Wegverharding: een visie op de toekomst
- Paper 90 – Verwerkbaarheid van asfaltmengsels: de vergeten functionele eigenschap
Digitale versnelling begint niet met méér data, maar met
betere samenhang, gedeelde kennis en de juiste keuzes.
Figuur: Uitsnede referentieontologie WegInfraNL – data op orde en beschikbaar van object tot individuele bouwstof